vloedlijn

Vrijdag

regen

zwemmen

afscheid Rimke, Sanne

kijker opgehaald

Donderdag - concert van Pearl Jam in de Goffert. Band uit Seattle, het eindpunt van onze reis. De Red Hot Chili Peppers waren hier afgelopen vrijdag, komen uit LA, het beginpunt van onze reis

Dwergvleermuis bij huis

Tuinhommel Kopse hof

Zondag Bij ontbijt op bed kreeg ik kookboek voor de Dinsdag, dvd Holy Grail en Muppet Christmas
naar Zutphen. "Tis vaderdag, tis vaderdag, de dag waarop je een pakje mag. We zingen met een blijde lach, tis vaderdag" (lyrics: vermoedelijk P.Kuijper te Hoorn)

Daarna naar Zutphen, naar mijn moeder. Kon ik helaas niet lang blijven, want ik moet ook nog een stukje voor Next af.

Zaterdag Foto's van het voetbalkamp geselecteerd, bewerkt, bijgesneden, online gezet. Ze staan alleen kriskras door elkaar, daar kan ik nog wel kritiek op verwachten (ach, meestale hoor je nix)

Vrijdag Niet naar Ikea (we zouden wel, maar gingen niet)
Shoarma gegeten (had ik gemaakt)

Zaterdag
slechte nacht gehad, diarree
snurker opde kamer (Jan Kersten?)
zweet
zwarte specht

Vrijdag. Cicade in de tuin, geweldig springbeest. Nieuw soort voor de tuinlijst (maar welke?)
Dacht lange tijd dat die dieren alleen in Zuid-Europa voorkwamen - daar maken ze een behoorlijke herrie. Is een veel groter dier dan onze cicaden

"s avonds naar voetbalkamp

Donderdag. Hardlopen in de Goffert. Er is een enorm podium gebouwd voor de Stones, die morgen optreden. Mijn hartslagmeter geeft de eerste kilometers een hartslag van rond de 140 aan, op de laatste van 150. Een rustig rondje dus.

Woensdag. Introtraining van de D- voetballers. Kjelt is maar liefst van twee tot vijf bij Orion en speelt voor het eerst op zo'n groot volwassen veld (de E's spelen op een half veld en met 7 of 8 man ipv . 11). En nu moeten ze de buitenspel-regel leren. De opstelling van hem en zijn vriend Jordy (Willems, niet Reinders) is wel wat vreemd. In het doelgebied, vaak zelfs achter de uitlopende keeper...?

Donderdag. merelzang

Ik hoor nu een merel zingen in onze tuin. Alledaags en tegelijk een fabelachtig fenomeen. In de zee van stilte na een plensbui, de bladeren buigen nog zwaar door van dikke druppels, hoor ik het eerst zijn schuchtere, dan steeds heldere en vollere tonen. Anne Frank genoot vanuit het Achterhuis van een zingende merel. Toen was de merel al een algemene soort in Nederland, maar pas in de jaren '40 werd het ook een algemene stadsvogel. Stadsmerels verschillen van bosmerels. Zo zijn bosmerels vrij schuw en stadsmerels juist uiterst assertief. Ze duiken overal bovenop en schrikken bijna nergens van. Bosmerels beginnen pas rond half februari te zingen. Een stadsmerel kun je soms al horen op 1 januari, terwijl het jaar nog geen uur oud is. Stadsmerels zingen ook veel vroeger op de dag. Een bosmerel begint, net als de meeste vogels, een uur voor zonsopkomst. Een stadsmerel kan al wel om 01.00 uur beginnen met zingen! Vogels zingen zo vroeg, omdat de lucht dan relatief vochtig is: ze krijgen zo van een paar uur zingen minder last van een 'droge keel'. Bovendien is het 's ochtends en 's nachts stiller, dus hoeven ze zich minder in te spannen om boven het verkeer uit te komen. Tegenwoordig imiteren ze zelfs de ringtones van mobieltjes...

Woensdag Vandaag word ik 42!
Gisteren regen, morgen regen, maar net op mijn verjaardag is het zonnig zodat we in de tuin kunnen  zitten. Ik ontdek zelfs een nieuwe merelnest! In mijn herinnering is het het altijd mooi weer op mijn verjaardag - is God mij gunstig gezind, ik was ten slotte een zondagskind? - ik zal opzoeken in hoeverre dat klopt....

Ontbijt op bed, veel boeken: daarvan heb ik er nooit genoeg. Buurmeisje Nora heeft zelfs speciaal voor mij op school uit een schoenendoos een slaapkamer gemaakt.

Dinsdag
Foto's gemaakt in de natuurtuin, tussen de buien door. Mooi strooilicht, intense kleuren, zie foto.
Kom plotseling tot de ontdekking dat ik vandaag nog een deadline heb. Snel een g o e d verhaal over de eekhoorn gemaakt, tis ook zo'n leuk beest!

Maandag Spectaculaire rupsen in de natuurtuin Goffert blijken bij onooglijke vlinder te horen: de Kuifvlinder.

Zondag Pinksteren - de uitstorting van de Heilige geest - is het belangrijkste kerkelijke feest volgens mijn moeder en daarom ga ik met haar naar de kerk - en met Kjelt. Hij is kerkdiensten niet gewend en heeft pech: er is namelijk ook nog belijdenis van 3 mensen en Heilig avondmaal. Een lange zit dus. Vanwege de Ehlers-Dalnlos zit hij ook moeilijk in de harde banken...Hij gaat voor het eerst mee met de kindernevendienst - een hele overwinning, nomaal durft hij dat niet, hij kent die kinderen immers niet - maar die duurt maar kort. 'Nog zoveel blaadjes' zegt hij (de liturgie telt 12 pagina's)

We eten Hollandse kost (peultjes, worteltjes, rollade en kriel-aardappelen met sju) met oma. Dat gaat er bij ons beide wel in!

Vrijdag. Cursus luisteren in de grote kerk van Schermerhorn of-all-places. Luisteren, daar ben ik niet goed in. De meeste mensen trouwens niet. Goed luisteren vereist nogal wat gerichte aandacht. Meestal luisteren we maar met een half oor.

Gefietst vanaf station Alkmaar, dwars door de Schermer. In Stompetoren geen stompe toren gezien. Naderhand gefietst rond de Eilandpolder (oa door de pittoreske dorpjes De Rijp en Graft) met mijn  schoonvader: een echte Noord-Hollander (Hilversum,-Weesp-Hoorn) omringd door Noord-Hollands landschap.

Maandag. Het geld van het UWV (zie log 30 maart) is binnen! Je zou het bijna niet geloven, maar het is echt zo. Ik hoor het van Anna via de mobiel, terwijl ik rond tegen zessen bij de Intertoys aan de Hengstdalse weg (in de volksmond Ron Wolf geheten) sta. Is er dan eindelijk een eind gekomen aan een slepend gevecht? Mijn moeder heeft Anna gezegd dat we dat moetens vieren en uit eten gaan. Lijkt me geen verkeerd idee. Ik zie dat verderop het terras van Zarzuela open is en stel voro daar heen te gaan. Ik eet tonijnsteak met tomaten-basilicumsaus.

Kjelt wil namelijk een nieuwe bal, de oude is lek - en dat kan nog net voor sluitingstijd. Er is overigens grote verontwaardiging bij Jitse, Anna en mij dat het om een PSV-bal gaat! Van de weersomstuit is Kjelt ook PSV-fan geworden.

Zondag. Voor het eerst in 10 weken niet in het weekend naar Zutphen, naar mijn moeder (en eerst ook vader). Voelt wel raar. Doe ik er goed aan? Ik wil niet dat het gaat voelen als een sleur, een verplichting. Dat zal m'n moeder ook niet willen Volgende week is het Pinksteren - voor mijn moeder het belangrijkste kerkelijke feest - dan ga ik weer met haar naar de kerk.

Zaterdag
Het hardlopen gaat helemaal niet lekker, maar ik heb sterk het gevoel dat ik het hardlooprondje nog eens moet doen. Ik hijg als een oud trekpaard en heb niets over in de laatstse 100 meter, maar loop een verpletterend nieuw record van 5.02 (record was 5.19) op de 1240 meter op de Goffert. Op de Amerikaanse championchipsite blijkt het zelfs sneller, 5.01.6 geweest te zijn. Een gemiddelde snelheid van bijna 15 kilometer per uur.

Ik zou graag wat intuïtiever leven, creatiever, spontaner, losser, niet zo schaamtevol. Zo vaak wil ik iets doen of zeggen en dan komt de interne censor in actie die er een stokje voor steekt: het zou namelijk te veel werk kunnen zijn, kunnen kwetsen, verkeerd kunnen vallen, sentimenteel of kinderlijk over kunnen komen, mensen zouden er wat van kunnen denken...Jammer, durfde ik m'n neus maar eens vaker te stoten.

Vrijdag
Lachen: Fokke en Sukke en de canon 
Gisteravond (nou ja, op tv; in feite afgelopen dinsdag al) won Otto Cox, Deiner uit Leiden met wie ik wel eens samenwerk, de Nationale geschiedenisquiz. Spannend: pas bij laatste vraag werd Boris van de Ham - die deze quiz al zo lang wil winnen - verslagen! (De opa van Otto was trouwens generaal in Indië, een van de drie divisiecommandaten op Java)

Woensdag. Normaal zwem ik samen met Anna, maar ze heeft helaas veel pijn, is te moe. Het zwembad wordt deels door middelbare scholieren gebruikt. Examenklassers? Giegelende meiden zitten aan de koffie met gebak, uit hun krachten gegroeide jongens doen stoer in het water, waar hun lerares - ook nog maar een twintiger - ze tot wedstrijdjes uitdaagt. Uitgelaten eind-examenstemming. Nostalgie.

Doe de wekelijkse grote boodschappen. Vrij veel kleuters in de AH. Een meisje heeft haar gratis plastic bekertje ranja - de laatste slok daarvan althans - in haar karretje met vlaggetje gezet "voor onderweg".

Dinsdag. Kjelt komt met een grote grijns van het schoolplein. Vandaag heeft hij zijn laatste entreetoets gedaan: 7 dagen op een rij, elke dag 1,5 uur tot 2,5 uur toetsen, 440 vragen in totaal. De score bepaalt in belangrijke mate naar welke middelbare school een kind kan. En hij heeft ook fietsexamen gehad. Ging goed, zegt hij. Eindelijk is alle stress - moederdag, weekopening, fietsexamen, entreetoets voorbij. Hij heeft het overleeft. En morgen ook nog Hemlevaartsvakantie!

Zondag. Vroeg opgestaan - half acht - om met de jongens hard aan de slag te gaan in de keuken. Croissants rollen, broodjes in de oven, eieren koken, sinasappels persen, aardbeien ontkronen, slagroom schudden (in een spuitbus). Jitse heeft getekend hoe een en ander gerangschikt dient op het dienblad om een gezicht te krijgen: de croissants spelen voor wenkbrauwen. Bovendien kunnen de jongens een verhaal afsteken over het ontstaan van moederdag, een minispreekbeurt speciaal voor Anna. Vooral Kjelt heeft alle feiten vlot paraat.

Zaterdag. Zinderende wedstrijd! De laatste van het seizoen Orion tegen DVOL in Lent. Mooie nieuwe velden, kunstgras, een grote glazen bak als clubgebouw. De F3 van DVOL is kamioen geworden en wordt op een vrachtwagen met luid geclaxoneer rondgereden door een stukjes Waalsprong - Visveld. Onze jongens laten mooie combinaties zien oa. Jip - Jordi twee doelpunten. Het wordt 7-6 in ons voordeel, een narrow escape.

Anna naar Noor voor een gezellige avond. De mannen thuis met 't Songfestival, dus de jongens kunnen niet vroeg naar bed. Punten geven, chips eten, fris drinken en discuzeuren of iets goed is of niet. En met stijgende spanning de puntentoedeling volgen. Wij zijn voor Georgie (beetje Bjork-achtig) en Hongarije (prachtige, volumineuse blues) maar Servie wint. Oost-Europa domineert, maar dat is niet zo gek, los van het op-elaar stemmen. Zij vinden het Songfestival heel belangrijk, wij kijken er op neer. Hier wil vrijwel geen artiest zich er aan branden, daar staan ze er voor in de rij. Dat heeft ook te maken met de Nederlandse angst om te mislukken. Hier kan je voor je fatsoen nooit failliet gegaan zijn, in de VS kun je er president mee worden (Truman ging als kleermaker ooit failliet)

Vrijdag. Auto naar garage gebracht. Chagrijnig. we zouden een vervangende auto krijgen - automaat, met hoge zit anders heeft Anna er niets aan. Maar het blijkt en klein zwart corsaatje vol rommel en geen automaat. Als ik 'm start schiet ie gelijk naar voren - BAM - tegen de pui van de werkplaats aan. Hoort een schakelauto niet op de handrem te staan en in zijn vrij? Natuurlijk, mijn fout dat ik er in ben gaan zitten en dat ik niet rustig heb nagedacht. Dit belooft een kutdag te worden.

Donderdag. Een monteur van Xms komt voor een nieuwe internetverbinding: glasvezelkabel via de Woningbouwvereniging (Portaal). Anna weet van niks - ik was even vergeten te zeggen dat ze daarvoor deze week belden - en is laaiend. Zij was namelijk nog in gesprek met Xms hoe een en ander draadloos geregeld kon worden. Maar dat wist ik weer niet. Interne communicatie is nog niet altijd makkelijk.

Dinsdag. Grote consternatie bij de buurkinderen. Ze hebben een kikker gevonden. Ik denk dat ze een pad bedoelen. Want wat moet een kikker nou zo ver van water? Het blijkt toch echt een kikker, een groene zelfs (die is nog meer waterliefhebber dan de bruine) Hij maakt grappige knorrende geluidjes. We besluiten hem naar de natuurtuin in de Goffert te brengen. Een hele expeditie, want alle jongere kinderen willen mee: Yasmine van 4, Nora van 6 Yasin van 7 en Jitse van 8. De kinderen praten van opwinding allemaal door elkaar... Nora geeft de kikker een naam: Soekena. Onderstaand een unieke opname, gemaakt door buurjongen Yasin. Is dit een middelste groene (bastaard) of kleine groene (poel) kikker? (ja, ik had naar een knobbel moeten kijken op zij poot, geloof ik)

Maandag. De schoolvakantie is voorbij. Druilerig weer, na weken van tuin, terras en slippers. Zacht-jes tikt de re-gen tegen 't zol-der-raam. Zo heerlijk Hollands...

Vrijdag. Aan het eind van middag loop - ren - ik de N70. De N70 natuurroute is een fraaie wandeling over de Heerlijkhheid Beek en de Duivelsberg, uitgezet in 1970 ter gelegenheid van het natuurbeschermingsjaar. Hij is zo'n 15 kilometer lang en zwaar door de vele steile bospaadje omhoog en naar beneden. Een zwaar, maar grandioos mooi hardloop-parcours: weitjes, heggen, dikke kastanjes, lanen, graften (buiten Zuid-Limburg!) een murmelend beekje, valleien vol omgevallen bomen...

's Avonds 2 minuten stilte met de jongens. Ging voor het eerste jaar probleemloos. Ze worden groot!

Dinsdag. Jitse gaat bij oma logeren. Hij heeft er heel veel zin in, kan niet wachten tot we gaan. Ik breng hem naar het station. Oma stapt uit de trein, we drinken even wat in de restauratie en vanaf hetzelfde perron kunnen ze weer terug naar Zutphen - met dezelfde trein, Nijmegen is eindbestemming.

Konijnen voor hun burcht bij het Wylerbergmeer

Ik fiets 's avonds door de Ooijpolder, naar het oosten. Groot streepzaad bloeit volop op de dijk. Ik hoor de eerste grasmus en koekoek. Drie waterrallen roepen luid vanuit de Oude Waal bij Tiengeboden. In de Groenlanden zingen drie nachtegalen. En ook nog 'ns drie (weer!) braamsluipers in een meidoorn - kan de maand mooier beginnen? Vanaf het mooie kronkeldijke achter Wercheren vliegt een groep van 15 drukke, kwetterende gele kwikstaarten heen en weer. Hoogtepunt is het Wylermeer, waar boven de een buizerd zich losmaakt van het donkere silhouet van de beboste, steile stuwwal. het ranke sikkelsilhouet van een boomvalk - een grote favoriet van me - duikt boven hem op.

Maandag
Mijn boek staat in de top-3 bestsellers van Gopher uitgeverij! Ik raak er van in de war. Hoe kan dat? Ik heb nog niets aan promotie van het boek gedaan? Is het wel waar? Wat een geweldige nieuws! Maar er moest nog zoveel verbeterd worden aan het boek...nou lezen zoveel mensen iets waarvoor ik me zou moeten schamen. In elk geval rond ik nu snel de laatste dingen af om de 2e versie naar de uitgeverij te sturen.

**
Kjelt en Jitse staan met buurjongens Abdellatif en Oussama op de Koninginnemarkt in het Kraaiennest, de speeltuin in Bottendaal. Ze verdienen 32 euro met z'n vieren, 8 euro de man. Zij na een uurtje of 2,5 wel klaar, krijgen te wneig aanloop meer naar hun zin.

***
Ik breng oranje-tompoezen naar achterbuurman Azedinne, wiens lust en leven rommelmarkten zijn. Hij scharrelt er van alles bij elkaar dat hij elders weer verkoopt. Hij heeft zelfs de nacht in het park doorgebracht. Niet geslapen, alleen gekletst met vrienden. De zaken lopen goed: hij heeft al 8 fietsen verkocht.

****
Schuin tegenover Azedinne zit een dame te dichten voor het asielzoekerscentrum. Een gedicht op maat, voor een luttel bedrag (je mag geven wat je wilt, ze krijgt vaak 1 euro) toch vreemd dat hier geen rij staat. Zij noemt zich een positieve terrorist. www.marjoleinpieks-web-log.nl Fantastisch toch?
Ik vraag haar om een gedicht waarin ik spijt betuig aan Anna, omdat ik weer 'ns ruzie maakte vanmorgen. "Alles komt goed" glimlacht ze en ook als het niet goed komt, komt het uiteindelijk wel goed"

Zondag. Ik ga naar Zutphen met de trein, waar ik met mijn moeder naar de kerk ga. Voorgangster is een vrouw, Dorien (?) Ik heb nu in vier opeenvolgende diensten vier verschillende voorgangers gezien. We drinken samen koffie en daarna rijd ik in de auto van mijn ouders naar huis, om de stoel van mijn vader mee te nemen. Die stoel kocht hij in 1968, toen mijn zus geboren werd. Het staat op mijn netvlies hoe hij elke avond bij de kachel of open haard (Losser) zat, met sigaar of pijp, krant en cryptogram. Nu zal ik 'm voor mijn kantoor

Onderweg zie ik vlak voor de Waalbrug een rode wouw, rechts van de snelweg. Geweldige, langvleugelige roofvogel die mij aan warme, zinderende dagen in het Aamsveen bij Enschede doet denken. (Daar vogelde ik van 1980 tot 1989 veel.)

Zaterdag. drie buizerds boven ons huis. Duik- en stootvluchten. Buizerds zijn logge, wat plompe roofvogels, maar als ze aan luchtacrobatiek doen, zijn ze fantastisch. Verder trekken boerenzwaluwen en graspiepers over.

De vrouwen - de mijne en de buuv - zijn op stap - onbeperkt gamba's eten bij de Heeren van St. Anna - en ik heb een volle bak kindereters: de jongens plus vriend Tobias, de buurjongens Abdellatif en Oussama, zusje Yasmine.

Hondenpoep incident

Tobias legt met Kjelt ons zonnestelsel van knikkers, ongeveer op schaal qua grootte. Voor wie in sterren geinteresseerd is: kijk eens op de website van Govert Schilling, geode Deingvriend - zelfs mede-moderator op die mailinglijst: www.allesoversterrenkunde.nl

Vrijdag. Warm. Weer.

Donderdag. Mussen en merels lijken de strijd aan te gaan om een nest dat een merel in onze grote Gelderse roos heeft gebouwd. Lijkt, zeg ik met nadruk. Want het is allemaal een kwestie van interpretatie: ik heb nog geen mus daadwereklijk in het nest gezien, maar ze komen wel steeds heel dichtbij: tot op enkele decimeters. Later hangt het nest, met een pluk touw erin, verregend naar beneden.

Woensdag. Warm. Onderwijl Kjelt naar de voetbaltraining is, fiets ik door naar het zweefvliegveld (in bos, Heumensoord) om daar op terras wat te werken bij een icetea met ijsklontjes. Verder alleen vader met een jonge zoon op het terras (zoals ik vorig jaar, zie foto) Boompiepers, vijf fitissen, groene specht en vink laten zich horen. De eerste gekraagde roodstaart van dit jaar.

Maandag. Eerste gierzwaluw boven ons huis! Ik krijg het daardoor op m'n heupen - de lente kietelt in de lcuht - en fiets even een rondje om de Oude Waal: 1e tuinfluiter en kleine plevier, verder veel slob- en krakeenden, een groenpootruiter, tureluur en grutto's...

's avonds naar de Sterredans (school van mijn kinderen) een vergadering van de Ouderraad met de contactouders van alle klassen, waar ik wat zal zeggen namens de Overblijfcie. We zoeken versterking van het corps okra's (overblijfkrachten) Op de terugweg, zo rond 23.00 uur  schiet een kat voor ons op de Dommer van Polderveldtsweg onder een auto. Hij heeft wel verdacht korte pootjes en een hele grote pluimstaart: een steenmarter! Mijn eerste!

Zondag. Hardlopen op Duivelsberg, rondje N70-oost, zo'n 8 kilometer. Hoor de eerste bonte vliegenvanger. Kost altijd even tijd om uit te maken of het geen gekraagde roodstaart is.

Zaterdag. Mama jarig. Haar eerste verjaardag zonder papa. We gaan heel vroeg, zeven uur op, zodat we haar kunnen verrassen met onbijt. Ze is altijd vroeg op, maar gelukkig om 8.25 is maar net uit de veren - ze gebruikt nog steeds slaapmiddel.

Dinsdag. Mijn zus Hera is jarig en daarom zingen wij - gezin - uit volle borst aan de telefoon. Ze is niet genoemd naar de Romeinse Godin, maar haar naam is een samentrekking van Henk en Ria. Henk is een broer van mijn moeder: samen met zijn vrouw Ria ving hij ons op toen mijn moeder in bed lag vanwege rugklachten.

Maandag. Prachtig weer. Kuifmees in de tuin, in de lijsterbes. Zo'n naaldbosvogel is een leuke verrassing in een stadstuin zonder naaldbomen in de omgeving. Afgezwaaid uit het Goffertpark? Dat zou ik mijn vader wel willen vertellen. Ik mail het mijn schoonvader: hij zei namelijk bij de crematie dat als ik een vervanging zoek voor mijn vader, iets kwijt wil, ergens mee zit, dat ik dan bij hem terecht kan. Hij neemt zelfs de moeite de kuifmees op te zoeken in een vogelboek.

Zondag. In Zutphen naar de kerk met mijn moeder, vandaag preekt Van der Sluis, haar wijkpredikant. De eerste boerenzwaluw vliegt over als we in de tuin zitten.

25 kilometer rustig op de racefiets. Ik ben er helemaal uit door het zwemmen en hardlopen. Wil nog wel een keer deze zomer mijn vaste rondje van 50 kilometer - met vier zware beklimmingen - fietsen.

Zaterdag prachtig weer. Voetbal, onze jongens winnen met 6-2 van Juliana '31, uit Malden.

Tijdens het hardlopen zie ik in de Goffert parende buizerds op een tak van beuk. Kan stadsnatuur spectaculiarder?

Vrijdag. Naar Utrecht, in de stationsretauratie geef ik met Jacq. Het Columnklasje. Een huismuis rent rond, net als tijdens de vorige editie. Kippenhok met alleen dames.

Donderdag. Rotnacht gehad. Veel wakker. Hoofd vol pap. Twee keer paracetamol geslikt.

Ga 's middags - ik knap wat op - in de tuin zitten: er vliegt een grote gele kwikstaart over.  MIJN EERSTE HIER! Dat moedigt me aan even naar Natuurtuin Goffert te gaan: 1e zingende fitis, volop watredievblad in bloei - wat een mooie bloem - bont zandoogje fladdert langs.

Woensdag. Ziek. Probeer te werken, maar 's middags toch in bed. Uurtje geslapen. Thee en drop.

Zaterdag. Stille zaterdag. Vandaag gaat het gebeuren. Bij het uit de auto stappen, net na aankomst in Zutphen, moet ik al overgeven. Spanning? Er komt zelfs een enkele spetter op m'n spiksplinternieuwe kleren. Even later drinken we koffie tot de auto met de kist aankomt. Die wacht in de bocht op het 's Gravenhof, totdat wij zevenen lopend aansluiten. Stapvoets gaan we naar de hoofdingang van de kerk, die normaal nooit open gaat, alleen bij trouwen en rouwen.

**
Er is een prachtig boeket met sleedoorn van mijn oom Ab (bloemist) aangekomen in de kerk en nog een met wilde bloemen uit zijn eigen tuin (oa. Magnolia) op ons verzoek. Op de grenen kist staat een erg mooie foto van papa, door Hera gemaakt. Ik geef  nog een keer over, haal het toilet gelukkig net. Om kwart over elf begint het condoleren. Lange rij, mensen die ik soms 20 jaar niet meer gezien heb. Na een half uur trekken we ons terug, terwijl nog niet iedereen geweest is, mama, ik, Hera, Kjelt en Jitse en als hekkensluiter Anna, staan op rij. Joan krijgt dus van talloze onbekenden een hand. Anna ook.

***
De kerk zit behoorlijk vol, het middenschip voor minstens driekwart. Dat moeten zo'n 300 mensen zijn, terwijl we niet eens een advertentie in de krant heeft gestaan. Om 12 uur de dienst. Ik ben rilliger, houd daarom mijn jas aan, sta wat hulpeloos en statisch in die lange overjas. Ik lees mijn verhaal wat onhandig voor, toch wat sneller dan de bedoeling en wat emotioneel. Maar ik voel dat het overkomt, dat ik contact maak. Er wordt gelachen en er vallen stiltes. Ook het praatje van Anna en Henk komen goed over. Hera, Joan, ik, neef Erwin (zoon Ab) en papa's broers Rinus en Ab tillen de kist naar buiten.

***
Om 2 uur 's middags is de crematie in Dieren waarin we met z'n allen in een rouwauto naar toe rijden. Een bijna overbodig toetje - in de kerk is alles al gezegd - waar nog veel mensen ons naar volgen. Kjelt blijft nog langer bij opa, heeft ook zijn brief tussen de bloemen gedaan. Wij gaan aan de koffie en broodjes. Joel en Selma een neef en een nicht die ik

****
Daarna nog even met zijn allen in mijn moeders huis. Hera en Joan blijven daar tot morgen, zullen brunchen aan de IJsselkade. Wij gaan naar Hoorn, naar mijn schoonouders, dat willen de kinderen zo graag. Mijn moeder vindt ook - de schat- dat we dat vooral moeten doen, dat we even moeten omschakelen en uit deze sfeer komen. Ik rijd deels terug, want ik denk dat het beter is om afleiding te hebben als je je beroerd voelt. Voel me te ziek, Anna neemt het rijden over. In Hoorn in een warm bad, alles van me af laten glijden. Ook in mentaal opzicht voelt het als een warm bad, als een echt thuis, om in Hoorn te zijn.

Vrijdag. Bel om halftien naar Zutphen. Tot mijn verbazing bel ik Hera wakker, zij heeft net als mijn moeder  slecht geslapen - veel wakker gezeten en gehuild.

Om drie uur gaan we met z'n allen naar Zutphen, om zes uur naar de kerk om de speech te oefenen, (mijn stem haalt zo'n volume, daar heeft nog geen dominee tegenop gekund, zegt de koster.) de jongens om de kaarsen aansteken, we kijken waar we gaan staan, waar de kist komt te staan etc. Om zeven uur naar het uitvaartcentrum met Hera, er komen zo'n 20 mensen langs. s' Avonds laat, thuis, komt zoon Kjelt (10) pas los. Hij mist de duim van opa, daar was hij aan gehecht.  Met opa zitten op het bankje kijken naar de vissen in de vijver in de zon, met zijn duim in zijn handje. Kjelt vindt het zo erg dat niemand hem condoleert, dat hij een knipoog of een kneep in zijn wang krijgt. "Dan ga je toch ook in de rij staan om gecondoleerd te worden morgen?"

We zouden bijna vergeten dat het vandaag Goede vrijdag is - al zijn wel volop met sterven bezig - daarom een aangrijpend gedicht van Martinus Nijhoff:

De soldaat die Jezus kruisigde

Wij sloegen hem aan 't kruis. Zijn vingers grepen
Wild om den spijker toen 'k den hamer hief -
Maar hij zei zacht mijn naam en: 'Heb mij lief -'
En 't groot geheim had ik voorgoed begrepen.

Ik wrong een lach weg dat mijn tanden knarsten,
En werd een gek die bloed van liefde vroeg:
Ik had hem lief - en sloeg en sloeg en sloeg
Den spijker door zijn hand in 't hout dat barstte.

Nu, als een dwaas, een spijker door mijn hand,
Trek ik een visch - zijn naam, zijn monogram -
In ied'ren muur, in ied'ren balk of stam,
Of in mijn borst of, hurkend, in het zand,

En antwoord als de menschen mij wat vragen:
'Hij heeft een spijker door mijn hand geslagen.'

Woensdag. We bespreken 's ochtends met Olaf, de dominee, de afscheidsdienst van zaterdag. Emotioneel, er vloeien veel tranen, we vertellen hoe papa was. Er komen ook wel wat frustraties over mijn vader naar boven, bij mijn moeder en mij. Dat moet ook lucht krijgen. Op de achtergrond is Juul, de hulp, met het huishouden bezig. Daar stoor ik me eerst wel even aan, maar ik bedenk me dat het dit zware gesprek toch ook weer iets gewoner, dragelijker maakt, ingebed in het dagelijkse.

**
Om drie uur komen de Goutbeken aan in Zutphen: papa's oudste broer Ab en zijn vrouw Tinie, zijn jongste broer Rinus met zijn Friezin Nynke en Ashild, de Noorse vrouw van de jongere broer Johan, die in 1999 overleed aan kanker (huidkanker met uitzaaiingen in de hersenen) en haar vriend Pieter. Zij gaan met Hera naar het uitvaartcentrum, en ik ga naar huis. Dat Ashild vertelt dat haar zoon Atle voor de crematie uit Noorwegen komt, grijpt me echt aan. De familie zo compleet als mogelijk, dat geeft toch troost als er iets stuk is...

***
s' Avonds als ik thuiskom is vriendin Annemarie uit Delft al gearriveerd. Zij kent mijn vader ook goed: haar ouders zijn goede vrienden van mijn ouders. Het voelt warm, goed, gezellig. naar We wandelen samen naar de Vereeniging waar het Bachkoor met het Gelders orkest de Johannes Passion opvoert.  De solisten in het eerste deel bakken er niet zoveel van, maar de koorpartijen zijn aangrijpend. Tranen: bij Annemarie nog meer dan bij mij. Ik kan natuurlijk niet anders dan ook aan die andere dode denken..

De heer Kingma van Monuta komt om half tien langs in Zutphen. Mijn moeder, Hera en ik praten alles door. Hij is geconcentreerd en rustig en alle punten - crematie, dienst, tijden, de kaart - worden vlot afgehandeld. We zijn het overal snel over eens.

Om een uur 's middags zijn de kaarten al klaar. Een kwestie van in enveloppen doen. Ik breng ze in drie speciale grote enveloppen naar het centrale postkantoor, bij het station. Onwerkelijk gewaarwording: de wereld buiten leeft gewoon door, ervaart geen grote leegte...

Anna komt met de kinderen direct uit school ook naar Zutphen, ongeveer om vier uur. We gaan met zijn vieren en Hera nog naar het uitvaartcentrum met de kinderen. Jitse prikt in opa's buik en legt zelfgeknipte bloemen in de kist. Opa ligt er nog niet goed bij: de witte binnenvoering van de kist pas niet bij hem en we willen nog klimop rond zijn hoofd en over de kist.

Maandag. Ik word gebeld door mijn zus, Hera. Het gaat niet goed met papa. Ik stap meteen in de auto, in het besef dat het menens is. Vijf minuten onderweg vraag ik me af of ik niet tandenborstel, pyama etc. had moeten meenemen. Je weet immers niet hoe lang het duurt. Besluit toch niet terug te rijden, want elke minuut zou kunnen tellen. En anders is er wel iets te improviseren.

Ben tegen half vijf in Zutphen. Papa ligt te kronkelen in bed, been buiten boord, draaiend, verkrampend. Hera windt zich op, waarom moet hij zoveel pijn lijden? "Kan daar niet wat aan gedaan worden?" Ze ergert zich aan het geklungel van de wijkverpleging. Die blijkt tussen twee en vier bezig geweest te zijn met het aansluiten van morfinepomp. Ze is onvervaren en nerveus, belt verschillende keren met de achterwacht. Papa krijgt zeven extra morfinestoten. Ze vraagt of papa doorheeft dat "je zoon er is". Hij schudt nee. "Heb je pijn?" Hij schudt nee, maar kreunt later 'zee-eer'. Trekt zijn benen dan hoog op, zich rond makend als een kind.

Zijn ogen zijn op het laatst wijd opengesperd, starend. Zijn ademhaling is heel snel, heel hoog en heel onrustig. Ik houd zijn hand vast en blaas een rustig ademritme, in de hoop dat hij dat overneemt. Ik vraag me af of ik door zijn hand vast te houden, het niet moeilijker voor hem maak om te gaan, om zijn geliefden los te laten. Ik fluister daarom enkele keren zo rustig en zeker mogelijk: "het is goed. ga maar". Totdat zijn ademhaling ineens wel heel rustig wordt. Minutenlang komt er niks en dan opeens toch een hap lucht. Een keer of drie herhaalt zich dat en dan blijft die hap lucht ook achterwege. Ik word steenkoud, krijg een kippenvel. Zes minuten voor zes. Anna, die er niet bij is, belt precies op dat moment. Buiten zingt een merel in de zon.

Mijn moeder kookt, ze kan het niet aanzien. Ze hakt in de aardappelen met tranen in haar ogen. Twee huisartsen arriveren bijna tegelijkertijd, rond zes uur. Eentje wil nazorg aan ons verlenen - demonstratief legt hij een foldertje op tafel - maar daar hebben we niet zoveel behoefte aan. Ik ga met mama wandelen langs de IJssel, terwijl Hera zorgt dat papa wordt opgehaald door Monuta. Dat levenloze lichaam heeft niets meer met haar man Jan te maken, vindt mama. Ze wil het niet zien.

Zondag. Zutphen. Ik zit in de kerk en wacht op mijn moeder. Ze komt laat binnen, want ze durfde mijn vader niet alleen te laten: hij had bloed overgegeven. Gisteravond om tien uur kreeg hij een maagbloeding, waarvoor ook een huisarts is langsgeweest. Tijdens dat wij in de kerk zaten, leek het af en toe of papa weg viel, vertelt Anna, die steeds naast hem aan het bed had gezeten. Hij werd soms wakker met grote verschrikte ogen en ademde soms even niet meer.

Mijn vader neemt afscheid van ons als we naar huis gaan. "Jullie zijn een fijn gezin" en tegen Jitse: "Je bent klein van stuk, maar groot van binnen". Tegen Kjelt: "Geniet van de vakantie, hé" We staan er onbeholpen bij. Ik weet niet wat te zeggen, houd stevig zijn onderarm vast. Ik wil er niet aan dat dit de laatste keer zou zijn. Jitse en Kjelt weten eigenlijk ook niets te zeggen of te vragen. "Als je niet weet wat je moet zeggen, schrijf het dan maar op en leg het tussen de bloemen" zegt mijn vader. De kinderen willen het niet echt begrijpen. "Tot gauw", zeg ik bij het afscheid...

Bij het terugrijden naar huis belt Anna - met tranen - naar Hera. "Het gaat echt slecht". Hera gaat morgen vroeg naar Zutphen. 

Zaterdag Met voetbal verloren van Groesbeek, 5-1.

Ik ga alleen naar Zutphen om 's middags met Hera, Joan en mijn moeder bij het Hospice te gaan kijken. Dat is net geopend in Zutphen. Het is er druk, heel Zutphen lijkt belangstelling te hebben. Het gebouw - een voormalige kerk waar ook mijn ouders nog wel gekerkt hebben - is modern, ruim en licht. Vier van de vijf kamers hebben uitzicht op het water, de resten van een oude gracht, vemoed ik. Daarmee maken we reclame bij mijn vader, die een hele goede dag heeft. 's Avonds zitten we - Joan, ik, Hera, mama en zowaar ook mijn vader buiten. Dat is heel bijzonder want de laatst weken komt hij nooit meer buiten, terwijl hij altijd zo'n een echte buitenman was: altijd in de tuin of een stukje fietsen of een blokje om. Hij is helemaal aan bed of stoel gekluisterd, wil niet meer, kan niet meer. Vooral dat tekende voor mij zijn onttakeling.

Hij eet zelfs een stukje lasagne, knipoogt tegen de zon, maakt grapjes. Dit zal de laatste keer zijn dat ik hem zie lachen. "ik had nog zo'n fijne dag vandaag", zegt hij later tegen mijn moeder.

Vrijdag. Zit te ploeteren op een mailtekst om mijn boek onder de aandacht te brengen. Het lukt maar niet. Reclame maken voor jezelf, dat voelt niet goed. Heb ik mijn calvinistische veren niet voldoende afgeschud?

Woensdag. Terwijl Kjelt naar voetbaltraining is, wandel ik op de Duivelsberg. Vind dassendrol met de onderkaak van een muis en veel beukenootjes. Zie een bosmuis lansg het pad, tussen de boomwortels. Verder vallen Weymouthden en Corsicaanse zwarte den op in het bos, zie vier grote nesten bij elkaar in oost-Duivelsberg, mogelijk reigernesten? (500 m westelijker ligt een reigerkolonie)

Maandag. 's Avonds in cafe Jos bijeenkomst van ouders van de klas van Jitse, de Pandaberen. Hoge opkomst, best gezellig. vader van klasgenoot Boyd is bassist van de Sjonnies, een  feestband in Nijmegen, bekend van oa. "dans je de hele nacht met mij" zie http://www.bebouwde.com/sjonnies/

Zondag. Zomertijd gaat in. Het is helder en fris als we om 6.00 uur opstaan. Ik ga namelijk met Jitse klokken luiden in de Walburg in Zutphen, een half uur voor de kerk begint: van half tien tot kwart voor tien. Drie mannen onder leiding van een jonge vrouw. We mogen ons helaas niet met de touwen mee naar boven laten trekken. De galm is overweldigend, vooral van de grootste klok van 4000 kilo. Jitse houdt zijn handen op zijn oren, bang voor gehoorbeschadiging (hij heeft fikse gaten in zijn trommelvliezen)

Zaterdag. Jongens verliezen van Beuningse boys met 5-2. Het weer is grauw, het veld slecht.

Bij het hardlopen in de Goffert hoor ik een appelvink. Ik test mezelf even op het hardlooprondje van 1240 meter: 5.39

Vrijdag. Grauw, koud, guur. Jitse 's avonds naar de kinderdisco gebracht. Naderhand even naar het Patersbos gefietst, in de hoop op bosuil. In het donker hoor ik geknisper van bladeren: een egel scharrelt uit zijn winterslaap.

 Egel, getekend door mijn zoon Jitse (8)

Donderdag. Frappant telefoontje van een telefonische verkoper. "O ik zie het al, u heeft een geweldige website, u heeft uw zaken prima voor elkaar. Dan hoef je natuurlijk ook geen vermelding in de gouden gids. Ik kan me zelf wel voor mijn kop slaan."

Grauwe en koude dag. En toch vliegen er hommels, die zijn volkomen weer- en windbestendig. 

Woensdag. Zonnig en koud. De lente begint en mijn vader is jarig! Mijn boek - Eb en Vloed - komt aan met een spoedzending. Het is speciaal voor mijn vader binnen twee weken in productie genomen, het is mijn verjaardagscadeau aan hem. Mijn moeder krijgt tranen in haar ogen bij het lezen van de tekst onder zijn naam voorin, waarin ik het hem aanbied. "Sterk en zachtaardig, groots in bescheidenheid". De reactie van mijn vader wacht ik niet echt af. Hij moet zich niet verplicht voelen blij te reageren.

**
Van kwart voor vijf tot kwart voor negen zijn we in Zutphen, heel erg lang. Meestal zijn we er maar zo'n twee uur, omdat 't voor papa anders te druk is met de jongens. Maar hij heeft een hele goede dag vandaag. Hera en Joan zijn er ook, verder niemand. Hij heeft ons speciaal uitgenodigd om iets te bespreken. Er heerst een opgewekte stemming, ondanks alles. Er is gebak, er is koffie en mijn vader is fit, eet zelfs ook nog iets van de spare ribs.

**
In de avond, het begint te schemeren, ligt mijn vader languit op de bank voor het raam. Wij vijven - Hera, Joan, Anna, mama en ik - zitten om hem heen, de jongens kijken tv op de slaapkamer. We zitten in het halfduister, op de drempel van een andere wereld. Papa vertelt dat hij naar een Hospice wil, vooral om mijn moeder te ontlasten. Hij denkt dat zij het een naar idee vind om hem thuis te zien sterven; dat ze niet wil leven met het beeld van zijn zielloze en levenloze lichaam in de kamer. Mijn moeder knikt betraant.  Ik zeg hem dat ik het een geruststellend idee vind als hij naar een hospice gaat. Daarvan heb ik een heel postief idee, omdat ik op Tv Nijmegen ooit een reportage zag over Bethlehem. Er heerst een huiskamersfeer, geliefden kunnen altijd binnenlopen, er is goede zorg en er zijn lotgenoten, mensen die het leven ook moeten loslaten. Binnenkort, op 3 april al, komt het Hospice van Brummen naar Zutphen. Dat lijkt bijna voorbestemd...Papa wil ook stoppen met eten en drinken om het sterven te versnellen. (Versterven wordt dat genoemd: het klinkt naar, maar is juist een rustige dood).

Maandag. Bij het Javabosje - dat ik even aandoe op de terugweg van het kinderen naar school fietsen -kom Pauline van Marle tegen, die ik vaag ken van Nijmeegse natuurfotoclub (VNF ) met een kanon van een telelens. De eekhoorns zijn erg actief. eekhoorn zoals gezien door Paulien Zij maakt ook prachtige steenuil-foto's, daarvan is op dit moment een expositie te zien in het natuurmuseum.

Zondag. Hagel en regen. We gaan naar Zutphen, naar mijn ouders. Ik zoek in de prachtige oude Walburg naar mijn moeder. De dienst is in een zijbeuk, gedicht met een grote glazen wand. Olaf is de voorganger: een jongensachtige slanke man - hij blijkt ook hardloper, heeft de Zevenheuvelenloop meegelopen - met groot enthousiasme en sterretjes in zijn ogen. Het is 40 dagentijd - de tijd tussen Carnaval en Pasen. De lijdenstijd. Vroeger werd er door katholieken gevast in deze periode: geen vlees en geen snoep.

Als we uit de kerk terug komen, wacht me een verrassing. Mijn vader zit aan tafel een spelletje te doen met Anna en mijn twee zoons. Dat is bijzonder, omdat het niet goed met hem gaat: twee jaar geleden is dikke darmkanker met uitzaaiingen in de lever geconstateerd. Een maand geleden werd vastgesteld dat er opeens veel uitzaaiingen rond de darmen zitten in de lymfeklieren. Mijn vader is erg moe en kan wenig meer, ligt veel in bed. Hij vermagert snel, want eet weinig tot niets: er zit nog veel achtergebleven ontlasting in zijn darmen die de zaakt verstopt. Hij komt zelfs niet meer buiten.

Ze spelen Boonanza, helaas kan Jitse niet goed tegen zijn verlies en maakt een scene, met veel tranen.
Het zou wel eens de laatste keer kunnen zijn dat ze met opa een spelletje doen. Misschien beseffen de jongens dat ook...

Zaterdag. Met vriend Swim 's middags naar de Duivelsberg, bewolkt soms zon.
Ongeveer 10 appelvinken bij het bruggetje in het filosofendal - voor Swim een nieuwe soort! - rosse woelmuis, havikmannetje luid kekkerend, tussen vier buizerds zwevend, sperwer, veel schuttersputjes uit WO II in uiterst oostelijke deel Duivelsberg.

Dit is het enige stukje Nederland dat in 1945 geannexeerd werd en in 1963 niet werd teruggegeven aan Duitsland. We hebben dus 62 hectare op Duitsland gewonnen na de oorlog, terwijl de Nederlandse regering in 1946 600.000 hectare claimde, een gebied zo groot als de provincie Gelderland. Maar daar gingen de geallieerden niet in mee...

Vrijdag. Na Jitse uit school te hebben gehaald, foto's gemaakt van schedels van leeuwen en/of tijgers . We waren een paar weken geleden op scholengemeenschap SSGN op de open dag voor mijn oudste zoon Kjelt die in groep 7 zit. In het biologielokaal waren schedels uitgestald. Leeuwen of tijgers? Jitse, mijn jongste, vond dat ook bere-interessant. De leerkracht biologie, Gerd Lebbink, wist het niet. Hij verteld wel dat ze al sinds mensenheugenis eigendom van de school waren. Later bedacht ik me het volgende. De SSGN bestaat al sinds 1865 en dus kunnen de schedels ooit door missionarissen uit Indië zijn meegenomen. Daar leefden de zeldzame Sumatraanse tijger en twee uitgestorven ondersoorten: de Java- en Bali-tijger. (tot resp. 1978 en 1937) het zou dus interessant zijn om uit te vinden of de schedel misschien wel van een van die uitgestorven ondersoorten zijn!

Met mijn zus en haar vriend Joan gegeten bij Pata Negra II aan de Linnaeuslaan, achter het Oosterpark: oergezellig zo'n Amsterdamse eetruif waar iedereen hutje-mutje zit, schouder-aan-schouder. Daarna feestje van Nrc Next in Studio Desmet, vlakbij Artis.

Donderdag. Gesprek bij het UWV in Nijmegen. Korte inhoud van het voorafgaande: mijn vrouw heeft reuma en ehlers-danlos type 3 en mogelijk ook de ziekte van crohn, maar alle drie niet op de klassieke, bekende manier, maar a-typisch. Dan ben je dubbel gehandicapt, want je past in geen enkel hokje, je ziektebeeld wordt niet herkend en erkend en daarom moet je enorm leuren en zeuren om iets voor elkaar te krijgen. Ze is vanaf 1995 ziek, maar dat is nooit erkend door het UWV en haar voorgangers en dus kreeg ze geen recht op een uitkering. Ze wil die uitkering vooral, omdat ze de erkenning wil dat ze niet KAN werken, ze zou zo immers zo graag willen. Anna heeft nog wel een paar jaar geprobeerd te werken, met dat bleek uiteindelijk toch te zwaar in combinatie met de zorg voor de kinderen, de strijd tegen de bureaucratie en de zorg voor zichzelf (revalidatiezwemmen en -sporten bijvoorbeeld, geregeld doktersbezoek). De rechter heeft Anna in 2005 in het gelijk gesteld, maar sindsdien is er nog steeds niet uitgekeerd, vanwege allerlei procedurele beslommeringen. Maar in dit gesprek wordt ons beloofd dat dat nu eindelijk zal gebeuren; binnen 3 weken zal een voorschot gestort worden. Ik ben benieuwd...